aanvangslied           Lied 283:1,4,5 ‘In de veelheid van geluiden’ 

stil gebed 

votum en groet

aanvangstekst       ‘Looft de HERE, want Hij is goed, want Zijn goedertierenheid is tot in eeuwigheid.’ (Psalm 136:1, HSV)

zingen           Psalm 136:1,2,3 

lezing van gebod des Heren      uit Deuteronomium 30 (11-20a)

zingen           Psalm 136:8,13 ‘Israël geleidd Hij’ 

gebed om de verlichting met de Heilige Geest 

kindermoment  

zingen           Psalm 136:8,13 ‘Israël geleidd Hij’ 

gebed om de verlichting met de Heilige Geest 

kindermoment

Jullie gaan het zo bij de kindernevendienst hebben over dat Jezus naar de hemel is gegaan. Een prachtig verhaal is dat over Jezus’ afscheid. Maar gelukkig gaf Jezus wel wat terug toen Hij wegging.

En dat vieren we volgende week zondag met Pinksteren. Wat gaf Jezus aan zijn discipelen, Wie stuurde Hij naar ons mensen om altijd bij ons te zijn? De Heilige Geest. 

Toen dacht ik: hoe maak ik nu duidelijk Wie de Heilige Geest is en wat Hij doet? Ik neem een telefoon  mee. Met een telefoon kun je bellen, maar ook dingen opzoeken. Door een telefoon sta je in contact met andere mensen, met eigenlijk de hele wereld. 

Nou, zo kunnen wij ook in contact staan met Jezus, die in de hemel is. Dat wil Hij ook heel graag. Dat we blijven geloven, dat we Hem steeds beter leren kennen, dat we doen wat Hij van ons vraagt. Maar daar hebben we wel kracht voor nodig. Om dat vol te houden. 

Zo is het met deze telefoon ook. Op een gegeven moment is die leeg. Dan doet-ie niks meer. Hoe laad je die telefoon nou op? Daar heb je dit ding voor nodig. Een oplader. Die stop je in het stopcontact. En de andere kant van het snoertje in de telefoon. En dan wordt-ie opgeladen, krijgt u weer porrie, nieuwe energie.

Zo is het met de Heilige Geest ook, die geeft ons kracht, die helpt ons om vol te houden, te blijven geloven. Daar gaan we nu ook van zingen. 

zingen           (kinderlied)   Hemelhoog 222 ‘Door de kracht’

schriftlezingen               Johannes 14:15-20; 25-26 en 16:5-15

zingen           Lied 691 ‘De Geest van God waait als een wind’       

verkondiging   Thema: De Parakleet 

Gemeente van Jezus Christus, 

Wist u dat de Evangelist Johannes als enige in de Bijbel het woord ‘Trooster’ voor de Heilige Geest heeft gebruikt? Tenminste, zo staat het in de Statenvertaling, en trouwens ook in de NBG-vertaling, die vele jaren in onze kerk is gebruikt, vóór de Nieuwe Bijbelvertaling.
‘Trooster’, dat was een keuze om het oorspronkelijke Griekse woord zó te vertalen. Het Griekse woord ‘paraklètos’. De Heilige Geest wordt in het Johannesevangelie – en nergens anders in de Bijbel – ‘parakleet’ genoemd. Letterlijk betekent dat Griekse woord ‘de erbij geroepene.’ Daarom kun je dat woord misschien nog beter vertalen met ‘bijstand’, ‘helper’, ‘advocaat’, oftewel ‘pleitbezorger’, zoals de NBV het consequent vertaald.  

Voor het eerst wordt ‘Parakleet’ voor de Heilige Geest in hoofdstuk 14:16 gebruikt, waar Jezus zegt: ‘En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Parakleet geven, opdat Hij bij u blijft in eeuwigheid.’ Jezus noemt de Heilige Geest dus een andere Parakleet. Er is er dus nog Eén. En dat is Hij zélf! Elders blijkt dat ook. Johannes gebruikt dat woord Parakleet namelijk buiten zijn Evangelie nog één keer, in zijn eerste brief, als Hij schrijft: “Wij hebben een voorspraak - letterlijk staat er dus ‘Parakleet’ – wij hebben een Parakleet, een voorspraak, bij de Vader, Jezus Christus, de Rechtvaardige; en Hij is een verzoening voor onze zonden en niet alleen voor de onze, maar ook voor die van de hele wereld.’ Dus: er is al een Parakleet, Jezus Christus. Hij is in de hemel, en is daar onze grote voorspraak, onze Advocaat, door wie we verzoening van onze zonden mogen ontvangen. Hij pleit ons, door zijn offer, vrij.

Maar Jezus laat het daar, met eerbied gezegd, niet bij zitten. Ook hier op aarde is er een voorspraak, een andere Parakleet. Die alles met Jezus en de Vader te maken heeft. Want Jezus zelf heeft zijn Vader gebeden of Hij deze Parakleet wil geven om hier in eeuwigheid bij ons te zijn.
Laat dat eens tot je doordringen: we hebben een Parakleet in de hemel, een Advocaat aan de rechterhand van God: Jezus. En tegelijk is er een andere Parakleet, een Bijstand, een Helper, hier bij ons, niet maar voor eventjes, maar tot in eeuwigheid. Dubbelop dus!

Op die andere Parakleet zoomen we nu in. Wat is zijn taak hier? Zijn functieomschrijving - om het maar modern te zeggen – vinden we in het tweede gedeelte, dat we vanmorgen lazen. Johannes 16:8 ‘Als Die (de Heilige Geest dus) gekomen is, zal Hij de wereld overtuigen van zonde, van gerechtigheid en van oordeel.’

Parakleet kon ook heel goed ‘advocaat, pleitbezorger’ betekenen. Zeker in dat tweede gedeelte. De Heilige Geest als advocaat. Kijk, een advocaat houdt een pleidooi, verdedigt iemand voor het gerecht. In dit geval verdedigt de Heilige Geest Jezus, tegenover de wereld. Haar wil Hij overtuigen. Met haar, met de mensheid, heeft de Geest dus een geding. Hij daagt ze voor het gerecht. De Advocaat is dus tegelijk ook een openbaar Aanklager, een Officier van Justitie zeg maar. De mensheid wordt aangeklaagd en voor het gerecht gedaagd. Omdat ze ten onrechte Jezus negatief beoordeeld hebben en zich tegenover Jezus vijandig hebben opgesteld. Zelfs zo erg dat ze Hem, de Rechtvaardige, veroordeeld hebben en uit de weg geruimd. Geëxecuteerd, op een gruwelijke wijze. Maar de Geest gaat na dit proces, waar het recht met voeten getreden werd, in Hoger Beroep zeg maar. En Hij legt doorslaggevend bewijsmateriaal op tafel, waaruit blijkt dat niet Jezus schuldig is, maar de wereld zelf. Drie punten vormen het overtuigend bewijs.

Punt 1: ‘Hij overtuigt van zonde.’ Dat is een heel belangrijk punt van deze Parakleet, gemeente, dat Hij de zonde aan het licht brengt. ‘Ja, daar zijn we weer. Daar gaat het nou altijd om in de kerk. Dat doet me denken aan ene grapje. Pa was met de kinderen naar de kerk geweest. Ma was met de jongste thuisgebleven. Zij vroeg aan de kinderen toen die thuiskwamen: ‘En waar had de dominee het over?’ De bijdehandste van het stel antwoordde: ‘over de zonde en hij was er tegen.’

Ja, maar wat is zonde eigenlijk? Verkeerde dingen doen? Of zeggen of denken? De geboden van God overtreden? Het is allemaal niet onwaar. Maar de Heilige Geest legt de diepste wortel van de zonde bloot, zegt Jezus: ‘Hij overtuigt van zonde, omdat ze niet in Mij geloven.’ De eigenlijke fout van de mensheid is haar ongeloof, is dat ze Jezus af hebben gewezen. Daar legt de Geest de vinger bij, dat brengt Hij aan het licht.
Dat is dus het eerste punt van het bewijsmateriaal van de Geest: niet Jezus is schuldig, maar zij zelf. Hun zonde, hun ongeloof, wordt blootgelegd.

Het tweede punt is dat de Geest overtuigt van ‘gerechtigheid.’ Nee, er staat niet dat de Geest overtuigt van ongerechtigheid. Dat zou je verwachten na dat eerste punt. Maar nee: de Geest overtuigt van ‘gerechtigheid’ – en vervolgens wordt ook uitgelegd wat die gerechtigheid inhoudt – ‘omdat Ik heenga naar mijn Vader en u mij niet langer zult zien.’ De Geest als Advocaat van Jezus, toont aan dat Hij rechtvaardig is. Zijn hemelvaart is daar het bewijs van. God zou Jezus niet in de hemel opnemen als Hij niet rechtvaardig was. En de Geest, die uit de hemel gezonden is naar deze aarde, wordt niet moe om te pleiten voor Jezus’ rechtvaardigheid. De hemelvaart toont het aan: Jezus gaat vrijuit, terwijl zijn aanklagers schuldig worden bevonden.

Het derde punt is dat de Geest overtuigt van ‘oordeel, omdat de vorst van deze wereld veroordeeld is.’ De vorst van deze wereld is de duivel. Hij heeft sinds de zondeval de mensheid in de greep gekregen. Een verstikkende greep. Maar daar heeft God het niet bij gelaten. God zette een tegenoffensief in. En door Jezus’ kruis en opstanding bracht Hij de duivel de nederlaag toe, werd deze veroordeeld, moest hij zijn greep verliezen. Ieder mens die door de Geest naar Jezus toegetrokken wordt, is een bewijs dat het met de macht van de vorst van de wereld gedaan is, dat Hij veroordeeld is.

Dit is dus wat die Parakleet onder andere in deze wereld, in ons leven, doet. Misschien niet iets waaraan je denkt bij dat woord ‘Trooster’ in de klassieke bijbelvertalingen. Dat woord ‘Trooster’ klinkt eigenlijk zo lief, zo zacht en teder. Maar waar het nu over gaat, is helemaal niet zo lief en zacht. Nee, maar daarom is het nog niet verkeerd. Integendeel. Ik las ergens een mooi voorbeeld om dit wat duidelijker te maken. In Bayeux in Frankrijk hangt een wereldberoemd tapijt, met daarop allerlei voorstellingen uit de Franse geschiedenis. Op één tafereel zie je een kolonne Franse soldaten te paard. Zij worden gevolgd door de bisschop van Bayeux, die de achterste soldaat met een lange stok opjut. Het bijschrift bij deze scene luidt: ‘Bisschop Odo troost de soldaten.’ Nou, denk je, als dit troosten is? Dank je de koekoek, of beter gezegd: dank je de bisschop! Maar in diezelfde Griekse taal van het Nieuwe Testament wordt een woord voor ‘troosten’ gebruikt, dat ook ‘aansporen, aanmoedigen’ betekent. En zó ‘troost’ de grote ‘Trooster’ ook, de Heilige Geest, de Parakleet. Ja, ook om ons op te jutten, ons aan te sporen. En daar hoort ook bij dat Hij de zonde blootlegt, dat Hij ons ontmaskert. Want wat kunnen we een maskers opzetten: van vroomheid en braafheid. Maar het is een masker, want daaronder zit ongeloof, dat we het eigenlijk wel buiten Jezus om denken te redden, dat we Hem niet nodig hebben, ja als Eerste Hulp bij ongelukken, maar niet als de Heer van ons leven, wiens liefde de zaak op z’n kop zet. Maar de Geest rukt die maskers van ons gezicht. Hij brengt de duisternis in ons leven aan het licht, ook waarvan niemand weet, onze heimelijke zonden, onze diepste begeerten en verslavingen. En Hij blijft dat doen. Ook in deze wereld. Ook al gaan mensen gewoon door met hun zonden, met hun ongeloof, met hun corruptie en machtsmisbruik. De Geest blijft ontmaskeren, blootleggen, overtuigen. Want Hij heeft, zeg maar, geen kort geding met de mensheid. Nee, Hij heeft een lange adem. Hij neemt er de tijd voor. Waarom?

Waarom is en blijft die Geest zo kritisch, is Hij die openbaar Aanklager? Niet omdat Hij er een behagen in schept om ons te kijk te zetten, om ons te kwellen. Nee, het is als bij die bisschop: Hij port ons op, Hij duwt ons in de richting van de Here Jezus. Want Hij is die eerste Parakleet, die grote voorspraak, de verzoening van onze zonden, zelfs van die van de hele wereld. Hij weet wel raad met die schuld. Bij Hem mogen we het laten. En dat doet de Heilige Geest zo graag: ons leiden naar, ons brengen bij de Here Jezus, ook als daar bij wijze van spreken zo’n lange stok voor nodig is.

Als Hij die maskers van ons aftrekt, doet Hij doet om ons te confronteren met de liefdevolle blik van Jezus. Bij wie we al die schijn kunnen laten vallen, die ons onvoorwaardelijk liefheeft en ons vormt naar Zijn beeld. Ach, de Heilige Geest doet niets liever dan ons in contact brengen met Jezus. Het gaat Hem niet om Zichzelf. Het gaat Hem om Christus. De Geest is als een schijnwerper die al het licht op Jezus laat vallen.

Zo zegt Jezus het ook in Johannes 16: ‘Hij zal Mij verheerlijken, want Hij zal het uit het mijne nemen en het u verkondigen.’ Dat wil de Geest: alle eer brengen aan Christus. Hem verheerlijken in ons leven, in deze wereld.
Daarin wil Hij bemiddelen: ‘Hij neemt het uit Christus en verkondigt dat.’ Of zoals het in het vers ervoor staat: ‘Hij zal niet vanuit zichzelf spreken, maar wat Hij gehoord zal hebben, zal Hij spreken.’ Zo komt hier nog een nieuw beeld voor de Heilige Geest: het beeld van de tolk. Ja, de Heilige Geest zou je heel goed een Tolk kunnen noemen.

Wat doet een tolk? Allereerst moet hij heel goed luisteren. Luisteren naar wat er gezegd wordt. Vervolgens moet hij de taal van de ander, waarin hij het moet vertolken, ook heel goed kennen, om zo het gesprokene begrijpelijk en dichtbij die ander te brengen.
Zo is de Heilige Geest dé tolk bij uitstek. Hij kent onze taal. Hij kent ons leven, ons denken, ons voelen. Tot op de bodem, tot in de uithoeken van ons hart. Hij kent ons beter dan wij onszelf kennen! Dus is Hij ook als geen ander in staat dat wat Hij hoort, hoort van Jezus, wat Hij gedaan heeft en betekenen wil voor ons leven, te vertolken naar ons leven. Zodat het precies aankomt, zodat het precies past.

Heeft u dat nooit meegemaakt? Je zit in de kerk en het is alsof die preek voor jou gehouden wordt, voor jou alleen. Precies dat waar je zo mee worstelde, komt aan de orde, en hoe! Nu is het je opeens duidelijk. Nu zie je de richting die je gaan mag. Het is Jezus zelf die je aanspreekt en de weg wijst.

Het kan zelfs nog anders. Zo had ik ooit ergens gepreekt en na de dienst stond ik, net als hier, bij de uitgang. Iemand drukte me de hand en zei: ‘Dank u wel voor de preek, vooral dat u het daar over had.’ Voordat ik iets terug kon zeggen, was de desbetreffende persoon al weer door. Ik dacht: maar daar heb ik het toch helemaal niet over gehad! Maar zou hier niet de grote Tolk aan het werk zijn geweest, dacht ik later. De Heilige Geest, die precies het leven van die persoon kent en de boodschap zo vertolkt had, dat diegene er door geraakt was en mee verder kon!’ Daarom is het ook zo wezenlijk dat er in de kerk voordat we de Bijbel gaan lezen en er uit gaan verkondigen, gebeden wordt om de verlichting met de Heilige Geest. Dat de Geest het Woord levend voor ons wil maken, van gestolde lava tot een gloeiende stroom zeg maar. Zodat het aankomt, ons aanspreekt, landt en z’n werk doet. Want dat kunnen wij zélf niet. Daarom bidden we er ook om: of de Geest het wil doen. Want Hij is de grote tolk.

Ook als je persoonlijk de Bijbel leest en dat overdenkt. Je komt een gedeelte tegen en laat het nu precies gaan over dat waar je je zo over schaamt, over dat wat je gedaan hebt en de ander, God en jezelf mee tekort hebt gedaan. Je hebt het wel diep weggestopt, maar nu lees je erover, precies daarover! Het is alsof je in de spiegel kijkt en alles komt boven: je schaamte, je schuldgevoel, je berouw. Maar in diezelfde spiegel mag je ook nog meer zien: de Here Jezus Christus, die je hiervan bevrijden wil, die je opnieuw beginnen laat. Reken maar dat die spiegel zo helder werd door de Geest!

Of je praat met iemand. En het is een echt gesprek. Je kunt je verhaal kwijt, helemaal, want die ander luistert en laat je uitspreken. En vervolgens wijst-ie, heel bescheiden en liefdevol, op iets wat je helemaal kwijt was, en zo valt er nieuw licht over de zaak, en zie je het weer, krijg je hoop en moed. De grote Tolk is dan aan het werk, want Hij werkt ook door mensen heen.

Zo is de Heilige Geest. De Parakleet. De Trooster. Zeker dat is Hij ook: trooster in verdriet. Die meezucht en uitzicht biedt. Als een hand op het hoofd, een arm om de schouder, een stille stem in het hart. De grote Bijstand en Helper. Maar Hij is ook de Advocaat. De Aanklager. Die ons ontmaskert. Die ons opjut en uitdrijft naar Jezus toe. En Hij is de Tolk, die van Jezus vertelt, Hem te binnen brengt, zó dat we het verstaan en er mee verder kunnen. 

Echt: een betere tolk, een betere advocaat, een betere trooster is er niet! 
Halleluja! Amen

zingen           Hemelhoog 516:1,2,3 ‘Halleluja! Zing voor Jezus’

dankgebed en voorbeden

collectemoment

slotlied          Psalm 32:3 ’Gij zijt, o Heer, mijn schuilplaats en mijn haven’ 

zegen